Gebze Teknik Üniversitesi araştırmacıları, plastik atıkları biyolojik olarak parçalayabilen yeni bir mikroorganizma keşfetti. Trichoderma citrinoviride türü, plastikleri bir ayda büyük oranda tüketerek küresel çevre krizine umut oldu.
GTÜ’den Çığır Açan Keşif
Gebze Teknik Üniversitesi (GTÜ) Temel Bilimler Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Sedef Tunca Gedik ve ekibi, plastik kirliliğine karşı doğanın kendi çözümünü ortaya çıkardı. Araştırmacılar Emine Yaradır ve Dr. Halil Yılmaz ile birlikte yürütülen çalışmada, Gebze’de faaliyet gösteren Atıksan Geri Dönüşüm firmasının sahasından alınan su, toprak ve plastik numuneleri incelendi. Çalışmalar sonucunda plastikleri doğal yollarla parçalayabilen yeni bir mikroorganizma izole edildi. Bu keşif, çevreye büyük zarar veren polietilen glikolün (PEG) doğrudan enerji kaynağı olarak kullanılabildiğini gösterdi.
Plastikleri Bir Ayda Yok Ediyor
Laboratuvar ortamında yapılan testlerde Trichoderma citrinoviride türü mikroorganizmanın, 25 °C sıcaklık ve gün ışığı koşullarında mükemmel bir gelişim gösterdiği belirlendi. Mikroorganizmanın plastik yüzeylere tutunmasını kolaylaştıran güçlü bir biyofilm tabakası oluşturduğu ve bir ay süren inkübasyon testlerinde plastik türlerinde kayda değer kütle kaybı sağladığı tespit edildi. Asetat polimerinde %6.97, polietilende %6.15 ve alçak yoğunluklu polietilende %2.75 oranında kütle kaybı gerçekleşti. Bu sonuçlar, mikroorganizmanın plastikleri biyolojik olarak tüketme gücünü ortaya koydu.
Bilimsel Yöntemlerle Kanıtlandı
Araştırmada elde edilen bulgular ileri analiz teknikleriyle doğrulandı. Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile yüzey morfolojisi incelendi, Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FTIR) ile kimyasal bağ analizleri yapıldı. Bu yöntemler, mikroorganizmanın plastikleri hücresel düzeyde metabolize ettiğini kesin olarak kanıtladı. Böylece biyobozunma süreci bilimsel olarak ortaya konmuş oldu.
Literatürde Bir İlk
GTÜ araştırmacılarının çalışması, dünya bilim literatüründe Trichoderma citrinoviride türünün plastik biyobozunma kapasitesini ortaya koyan ilk araştırma olma özelliğini taşıyor. Keşfedilen mikroorganizmaya ait bilgiler, JBNPOX000000000 erişim numarası ile uluslararası GenBank veri tabanına kaydedildi. Bu başarı, küresel plastik krizine sürdürülebilir ve çevre dostu bir çözüm sunarken, endüstriyel geri dönüşüm süreçlerinde yeni bir dönemin kapısını aralıyor. GTÜ’nün bu çalışması, üniversitenin biyoteknolojik çevre çözümlerinde öncü rolünü bir kez daha pekiştirdi.