GTÜ’den Mersin Balıklarını Korumaya Yönelik Dijital Hamle: Karadeniz’de Akıllı Takip Dönemi
Gebze Teknik Üniversitesi’nin yürüttüğü SturNet Projesi kapsamında nesli tehlike altındaki mersin balıkları, dijital haritalama ve akustik izleme teknolojileriyle takip ediliyor. Sakarya Nehri’nden Karadeniz’e uzanan izleme çalışmaları, türün korunmasına yönelik bilimsel verilere önemli katkı sağlıyor.
Karadeniz’in Nadir Türleri İçin Uluslararası İş Birliği
Gebze Teknik Üniversitesi (GTÜ), nesli tehlike altında bulunan mersin balıklarının korunması amacıyla yürütülen SturNet Projesi’nde önemli bir rol üstleniyor. Avrupa Birliği Interreg NEXT Karadeniz Havzası Programı kapsamında hayata geçirilen proje, Karadeniz ekosisteminin sürdürülebilirliğini desteklemek ve mersin balıklarının yaşam alanlarını korumak amacıyla geliştirildi. Bulgaristan, Romanya, Yunanistan, Moldova, Ukrayna ve Türkiye’den kurumları bir araya getiren proje, bilimsel verilerin ortak bir platformda buluşturulmasını sağlayarak bölgesel ölçekte koruma çalışmalarına yeni bir boyut kazandırıyor.
Dijital Haritalama Sistemi Koruma Çalışmalarına Yön Veriyor
Projenin en dikkat çekici bileşenlerinden biri olarak öne çıkan etkileşimli dijital haritalama sistemi, mersin balıklarının yaşam alanlarını ve karşı karşıya kaldıkları çevresel tehditleri analiz etme imkânı sunuyor. Farklı kaynaklardan elde edilen bilimsel verilerin tek bir dijital altyapıda birleştirilmesi sayesinde araştırmacılar ve karar vericiler, türün korunmasına yönelik daha hızlı ve etkili adımlar atabiliyor. Gerçek zamanlı izleme ve veri analizi imkanları sunan sistem, yalnızca mevcut durumun ortaya konulmasını değil, gelecekte alınacak koruma tedbirlerinin de bilimsel temellere dayanmasını sağlıyor.
Sakarya Nehri’nde Akustik Takip Başarıyla Sürüyor
GTÜ’nün proje kapsamındaki en önemli katkılarından biri ise akustik telemetri teknolojisiyle gerçekleştirilen izleme çalışmaları oldu. Sakarya Nehri üzerinde belirlenen stratejik noktalara yerleştirilen su altı akustik alıcıları sayesinde mersin balıklarının hareketleri anlık olarak kayıt altına alınıyor. Akustik verici takılarak nehre bırakılan 10 mersin balığından elde edilen sinyaller, araştırmacılara türün göç yolları, davranış özellikleri ve çevresel değişimlere verdiği tepkiler hakkında değerli bilgiler sunuyor. Bu veriler, türün yaşam döngüsünün anlaşılması ve kritik habitat alanlarının belirlenmesi açısından büyük önem taşıyor.
İlk Veriler Göç Rotalarını Ortaya Koydu
Akustik izleme ağından elde edilen ilk bulgular, mersin balıklarının Sakarya Nehri’nden Karadeniz’e uzanan hareketlerini gözler önüne serdi. Balıkların bırakıldığı Karasu ağzındaki dört istasyonda yoğun tespitler yapılırken, türün batıya doğru ilerleyerek Kefken ve Şile açıklarında da kaydedildiği belirlendi. İstanbul Boğazı girişindeki Anadolu Feneri’nde çok sayıda sinyal alınırken, Rumeli Feneri’nde daha sınırlı veriler elde edildi. Trakya kıyılarındaki Limanköy istasyonu da yoğun hareketlilik kaydedilen noktalar arasında yer aldı. Marmara Denizi’nde yalnızca Yalova istasyonundan güçlü sinyal alınırken, Çanakkale Boğazı ve Kuzey Ege kıyılarında henüz herhangi bir tespit yapılmadı. Uzmanlar, dijital haritalama sistemi ile akustik izleme verilerinin birleştirilmesi sayesinde mersin balıklarının korunmasına yönelik daha etkili stratejiler geliştirileceğini ve Karadeniz’in biyolojik çeşitliliğinin korunmasına önemli katkılar sağlanacağını ifade ediyor.
